Protokoloa
Hitzaurrea
Euskal Herriko Unibertsitateak (EHU), unibertsitate publikoa den aldetik, etika, zintzotasuna, errespetua, ondasun publikoen erabilera arduratsua, pertsonen zaintza, bizikidetza demokratikoa, jasangarritasuna eta gizarte-erantzukizuna bezalako printzipio eta balioen gainean garatzen du bere jarduera. Unibertsitateak badu unibertsitate-komunitatearen eskubideak, betebeharrak eta bizikidetza-printzipioak aitortzen dituen arau- eta etika-esparru bat. Hala ere, eguneroko esperientziak erakusten du komenigarria dela bizikidetzarekin, pertsonen arteko harremanekin eta unibertsitate-espazioen erabilerarekin lotutako egoeren prebentzioa eta kudeaketa goiztiarra errazteko tresna praktiko bat izatea. Begirune tresna hori izateko asmoz sortzen da: ez du unibertsitateko araudian aurreikusitako prozedurarik ordezkatzen eta ez du diziplina-araubide berririk ezartzen; esku-hartze goiztiar, ulergarri eta proportzionatua erraztu nahi du, elkarrizketa, erantzunkidetasuna, bitartekaritza eta, egokia denean, lehengoratze-ikuspegia sustatuz. Zirriborro hau unibertsitate-komunitatearen esku jartzen da, behin betiko baliozkotu aurretik berrikusi, hobetu eta osatu ahal izateko.
1. Protokoloaren xedea eta helburuak
1.1. Protokoloaren xedea
Protokolo honen xedea prebentziorako, orientaziorako eta jarduketarako jarraibide komunak ezartzea da unibertsitateko bizikidetzari, pertsonen arteko errespetuari, espazio fisikoen erabilerari eta zaintzari, Unibertsitateko ondasun eta baliabide publikoen erabilera arduratsuari edo unibertsitate-komunitatearen berezko harremanen garapen egokiari eragin diezaieketen egoeretan. Egoera horiek larriagotu aurretik identifikatu eta lantzea sustatuko da eta, ahal denean eta egokia denean, zehapen-izaerako mekanismoetara jo behar izan aurretik esku hartzen saiatuko da.
1.2. Helburuak
Errespetuan, partekatutako erantzukizunean eta zaintzan oinarritutako unibertsitate-kultura sustatzea.
Bizikidetza narriatu dezaketen egoeren prebentzioa eta detekzio goiztiarra bultzatzea.
Desadostasunen, gatazken edo espazio eta baliabideen erabilera desegokien aurrean nola jokatu jakiteko jarraibide argiak eskaintzea.
Orientazio-, elkarrizketa- eta bitartekaritza-mekanismoak erraztea.
Egoerak ahalbidetzen duenean, lehengoratze-izaerako irtenbideak sustatzea.
Egoera bat Begiruneren bidez noiz landu daitekeen eta noiz bideratu behar den beste prozedura batera argitzea.
Esku har dezaketen pertsona, unitate eta organoen arteko koordinazioa hobetzea.
Identifikatutako egoeretatik abiatuta erakunde-mailako ikaskuntza sustatzea.
2. Aplikazio-eremua
2.1. Aplikatu beharreko egoerak
Protokoloa unibertsitate-jarduerarekin lotutako egoeretan aplikatuko da, baldin eta unibertsitate-komunitateko kideren bat tartean badago edo egoerak hari eragiten badio. Besteak beste, pertsonen arteko harremanekin, bizikidetza-desadostasun edo -gatazkekin, espazio partekatuen erabilerarekin, instalazio eta ekipamenduen zaintzarekin, jarduera akademiko, ikerketa-, laneko, kultural edo parte-hartzaileekiko errespetuarekin, ondasun komunen erabilera arduratsuarekin edo espazio eta baliabide partekatuen erabilera nabarmen zailtzen duten jokabideekin lotutako egoerak landu ahal izango dira.
2.2. Beste prozedurekiko bateragarritasuna
Begirune aplikatzeak ez du eragotziko araudian aurreikusitako beste mekanismo batzuk erabiltzea. Gertakariak berariazko prozedura baten bidez nahitaez izapidetu behar direnean, Protokoloaren eginkizun nagusia pertsona inplikatuei informazioa eta orientazioa eskaintzea eta egoera dagokion organo edo prozedurara bideratzea izango da.
3. Jarduketaren printzipioak
3.1. Printzipio komunak
Pertsonen duintasuna: esku-hartze guztiek pertsona inplikatuen duintasuna eta eskubideak errespetatuko dituzte.
Erantzunkidetasuna: bizikidetza, harremanak, espazioak eta ondasun komunak zaintzea unibertsitate-komunitate osoaren ardura da.
Prebentzioa: ahal den guztietan, egoera gatazka handiago bihurtu aurretik jarduten saiatuko da.
Elkarrizketa: baldintzek ahalbidetzen dutenean, pertsona inplikatuen arteko elkarrizketa sustatuko da egoera hobeto ulertzeko eta irtenbideak bilatzeko.
Lehengoratze-ikuspegia: egokia denean, zer gertatu den, nori eragin dion, zer ondorio izan dituen, zer behar dauden, zer erantzukizun har daitezkeen eta egoera nola konpon daitekeen aztertuko da.
Proportzionaltasuna: erantzunak egoeraren izaera, larritasuna eta inguruabarrak kontuan hartuko ditu.
Inpartzialtasuna: ez da pertsona inplikatuei buruzko aurretiazko epairik egingo.
Konfidentzialtasuna: informazioa behar den diskrezioz eta aplikatzekoa den araudia errespetatuz kudeatuko da.
4. Unibertsitate-espazioen erabilera eta zaintza
4.1. Espazioen erabilera arduratsua
Espazioak beren xedearen arabera erabiltzea.
Bertan egiten diren jarduera akademikoak, ikerketakoak, lanekoak, kulturalak eta parte-hartzaileak errespetatzea.
Beste pertsona batzuek espazioak erabiltzea arrazoirik gabe eragozten duten jarduketak saihestea.
Instalazioak eta ekipamenduak baldintza egokietan mantentzea.
Unibertsitateko ondasunei kalteak eragitea saihestea.
Energia- eta material-baliabideak arduraz erabiltzea.
Espazioen erabilera legitimo desberdinen arteko bizikidetza erraztea.
Gorabehera esanguratsuak Unibertsitateak ezarritako kanalen bidez jakinaraztea.
4.2. Espazioen erabilerarekin lotutako gatazkak
Espazio baten erabilerari buruzko desadostasuna dagoenean, zer jarduera egiten ari diren, pertsona edo kolektibo desberdinek zer behar dituzten, erabileren artean benetako bateraezintasunik dagoen eta antolaketa-irtenbiderik lor daitekeen aztertuko da. Ahal den guztietan, erabilera legitimoak bateragarri egitea ahalbidetzen duten irtenbideak lehenetsiko dira. Beharrezkoa denean, espazioaren ardura duen unitate edo organoaren esku-hartzea eskatu ahal izango da.
5. Errespetuan eta erantzunkidetasunean oinarritutako harremanak
5.1. Bizikidetza-jardunbideak
Desadostasunak adieraztea pertsonen duintasuna errespetatuz.
Ikuspuntu desberdinak entzutea eta kontuan hartzea.
Desadostasunak konpontzeko modu gisa deskalifikazio pertsonala saihestea.
Gatazkak beharrik gabe ez areagotzen saiatzea.
Norberaren jarduketen ondorioekiko erantzukizuna hartzea.
Alderdiek borondatea dutenean, irtenbideak bilatzen laguntzea.
Egoera bat zuzenean behar bezala konpondu ezin denean orientazioa eskatzea.
Protokolo honen bidez lortutako akordioak errespetatzea.
6. Egoera baten komunikazioa eta hasierako balorazioa
6.1. Egoera baten komunikazioa
Begiruneren bidez landu daitekeen egoera bat dagoela uste duen unibertsitate-komunitateko edozein kidek orientazioa eskatu edo egoeraren berri eman ahal izango du Unibertsitateak horretarako ezarritako kanalaren bidez. Komunikazioak egoera ulertzeko beharrezkoa den informazioa jaso beharko du: zer gertatu den, non eta noiz gertatu den, nortzuk dauden inplikatuta, egoerak jarraitzen duen, berehalako beharrik dagoen eta zer laguntza mota eskatzen den. Komunikazio bat jasotzeak ez du berez esan nahi arau-hauste bat egon denik, eta ez du inoren erantzukizuna zehazten.
6.2. Hasierako balorazioa
Egoeraren izaera eta inguruabarrak aztertzea.
Inplikatutako pertsonak eta haien beharrak identifikatzea.
Egoerak jarraitzeko edo errepikatzeko aukera baloratzea.
Berehalako jarduketarik behar den aztertzea.
Esku-hartze prebentibo bat egiteko aukera baloratzea.
Elkarrizketa, bitartekaritza edo lehengoratze-jarduketa baten bideragarritasuna aztertzea.
Nahitaez aplikatu beharreko berariazko prozedurarik dagoen egiaztatzea.
Egoera beste organo edo unitate batera bideratu behar den zehaztea.
7. Esku-hartze bideak
7.1. Jarduketa motak
Informazioa eta orientazioa: pertsonari aplikatu beharreko jarraibideei, eskuragarri dauden mekanismoei, organo eskudunei eta eman daitezkeen hurrengo urratsei buruzko informazioa ematea.
Prebentziozko esku-hartzea: orientazioa, azalpenak, beharren identifikazioa, elkarrizketak erraztea, antolaketa-neurri sinpleak edo irtenbide praktikoak erabiltzea egoera larriagotu ez dadin.
Elkarrizketa erraztua: pertsona inplikatuei beren ikuspuntuak azaltzeko eta balizko irtenbideak aztertzeko espazio egituratu bat eskaintzea.
Bitartekaritza: egokia denean, pertsona inplikatuek borondatez onargarriak eta gauzagarriak diren akordioak bilatzeko prozesua sustatzea, aplikatzekoa den araudia eta bermeak errespetatuz.
Lehengoratze-jarduketa: gertatutakoaren ondorioak, pertsona inplikatuen beharrak, har daitezkeen erantzukizunak eta egoera konpontzeko edo berriro ez gertatzeko neurriak aztertzea.
Bideraketa: Begirune egokia ez denean edo berariazko prozedura bat aplikatu behar denean, egoera dagokion unitate, organo edo prozedurara bideratzea.
8. Jarduketa-bidea aukeratzeko irizpideak
8.1. Balorazio-irizpideak
Egoeraren izaera eta larritasuna.
Egoerak jarraitzeko edo berriro gertatzeko aukera.
Sortutako ondorioak.
Eragindako pertsonen beharrak.
Mendekotasun- edo botere-desorekarik dagoen.
Elkarrizketarako benetako aukera eta baldintza egokiak dauden.
Pertsona inplikatuen borondatea.
Berariazko prozedurarik dagoen.
Berehalako neurriak hartzeko beharra.
Proposatutako jarduketak pertsona guztientzat egokiak eta seguruak diren.
9. Akordioak eta jarraipena
9.1. Akordioen ezaugarriak
Elkarrizketa-, bitartekaritza- edo lehengoratze-prozesuak akordioekin amaitu ahal izango dira. Akordioek argiak, proportzionatuak, errealistak eta gauzagarriak izan beharko dute, pertsona inplikatuentzat ulergarriak izan, eta unibertsitateko araudiarekin bateragarriak izan. Akordioa lortzeak ez du eragotziko beste prozedura bat erabiltzea, egoeraren izaerak edo ondorengo inguruabarrek hala eskatzen dutenean.
9.2. Akordioen edukia
Etorkizuneko jokabideei buruzko konpromisoak.
Zenbait jardunbidetan aldaketak.
Espazioen erabilerari buruzko akordioak.
Sortutako ondorioak konpontzera edo lehengoratzera bideratutako neurriak.
Komunikazio- edo koordinazio-konpromisoak.
Egoera berriro gertatzea saihesteko neurriak.
9.3. Jarraipena
Beharrezkoa denean, lortutako akordioen jarraipena egingo da. Jarraipenaren helburua ez da prozedura berri bat irekitzea, baizik eta hartutako konpromisoen betetze-maila eta egoeraren bilakaera baloratzea, eta, beharrezkoa bada, jarduketa osagarriak edo beste bide batera bideratzea proposatzea.
10. Beste prozedura batzuetara bideratu beharreko egoerak
10.1. Begiruneren mugak
Begirunek ez ditu ordezkatuko araudiaren arabera nahitaezkoak diren prozedurak. Egoera baten izaerak, larritasunak edo inguruabarrek beste prozedura bat erabiltzea eskatzen badute, pertsona inplikatuei horren berri emango zaie eta dagokion bideraketa egingo da. Begiruneren bidez aldez aurretik esku hartu izanak ez du eragotziko gero beste prozedura batzuetara jotzea, eta bitartekaritza edo lehengoratze-jarduketa bat ezin izango da erabili araudiak aitortutako eskubideak baliatzea eragozteko.
11. Arduradunen eginkizuna eta pertsonen bermeak
11.1. Talde, unitate eta espazioetako arduradunen eginkizuna
Bizikidetza eta espazioen erabilera egokia erraztea.
Egoera problematikoak ahalik eta goizen identifikatzen laguntzea.
Gatazkak beharrik gabe areagotzea saihestea.
Dauden mekanismoei eta jarduketa-bideei buruzko informazioa eskaintzea.
Egoerak bideratzea, beren eskumenen edo jarduera-eremuaren barruan behar bezala landu ezin direnean.
Dagozkien akordio edo neurrien betearazpenean laguntzea.
Protokoloak ez die eskumen berririk emango araudiaren arabera eskumen horiek ez dituzten pertsona edo organoei.
11.2. Pertsona inplikatuen bermeak
Informazio ulergarria jasotzea.
Errespetuz tratatua izatea.
Norberaren ikuspuntua adierazi ahal izatea.
Aurretiazko epaien mende ez egotea.
Esku-hartzearen helburua eta izaera ezagutzea.
Eragiten dieten akordio eta jarduketen berri izatea.
Eskuragarri dauden beste bideei buruzko orientazioa jasotzea.
Datu pertsonalen eta konfidentzialtasunaren arloko bermeak errespetatzea.
12. Erregistroa, trazabilitatea eta informazioaren babesa
12.1. Jarduketen erregistroa
Egindako jarduketak dokumentatu egingo dira, haien jarraipena eta trazabilitatea bermatzeko beharrezkoa den neurrian. Erregistroa egoera kudeatzeko garrantzitsua den informaziora mugatuko da eta datuen babesari eta konfidentzialtasunari buruzko betebeharrak errespetatuko ditu. Egoera beste prozedura batera bideratzen denean, bideraketaren berri dagokion moduan jasoko da.
12.2. Informazio agregatua
Begiruneren aplikazioari buruzko informazio agregatua erabili ahal izango da Protokoloaren funtzionamendua ebaluatzeko, arazo errepikakorrak identifikatzeko eta prebentzio-neurriak diseinatzeko. Horretarako erabilitako informazioak ez ditu pertsona inplikatuak beharrik gabe identifikatuko.
13. Prebentzioa, prestakuntza eta komunikazioa
13.1. Prebentzioa eta prestakuntza
Bizikidetzari eta erantzunkidetasunari buruzko informazio-ekintzak garatzea.
Orientazio-material praktikoak eskaintzea.
Gatazken prebentzioari eta kudeaketari buruzko prestakuntza sustatzea.
Bitartekaritza eta lehengoratze-praktikei buruzko prestakuntza sustatzea.
Espazio eta ondasun komunen zaintzari buruzko ekimenak garatzea.
Unibertsitate-komunitateko kideek gatazkak identifikatzeko eta modu egokian bideratzeko gaitasuna indartzea.
13.2. Protokoloaren komunikazioa
Begirune zer den eta zertarako balio duen argi azaltzea.
Zer egoera landu ditzakeen eta zer egoera bideratu behar diren azaltzea.
Orientazioa nola eskatu edo egoera bat nola komunikatu azaltzea.
Esku-hartze bideak modu ulergarrian aurkeztea.
Unibertsitateko kanal eta unitate arduradunak erraz identifikatzeko moduan eskaintzea.
Ahal denean, jarduketa-ibilbidearen eskema bisual eta labur bat argitaratzea.
14. Jarraipena, ebaluazioa eta komunitateari itzulketa
14.1. Protokoloaren ebaluazioa
Jakinarazitako egoeren kopurua eta tipologia orokorra aztertzea.
Erabilitako esku-hartze motak aztertzea.
Protokoloaren aplikazioan antzemandako zailtasunak identifikatzea.
Prebentzio-mekanismoen erabilera baloratzea.
Prestakuntza-beharrak identifikatzea.
Espazioekin edo bizikidetzarekin lotutako arazo errepikakorrak hautematea.
Protokoloa eta jarduketa-mekanismoak hobetzeko aukerak identifikatzea.
14.2. Unibertsitate-komunitateari itzulketa
Unibertsitate-komunitateak Protokoloaren aplikaziotik ateratako ikaskuntza nagusiak aldizka ezagutzeko aukera izango du. Itzulketa informazio agregatua erabiliz egingo da, pertsona inplikatuak identifikatu gabe. Antzemandako arazo nagusiak, ezarritako hobekuntzak, garatutako prebentzio-ekintzak, identifikatutako beharrak eta Begirunen egindako aldaketak komunikatu ahal izango dira.
15. Protokoloaren berrikuspena eta araudiarekiko harremana
15.1. Protokoloaren berrikuspena
Begirune berrikusi ahal izango da aplikazio-esperientziak, egindako ebaluazioak, antolaketa-aldaketek edo arau-aldaketek hala gomendatzen dutenean. Berrikuspenek prebentzio, errespetu, erantzunkidetasun, proportzionaltasun, elkarrizketa, bitartekaritza eta lehengoratze-ikuspegiaren printzipioei eutsiko diete. Aldaketek garrantzi berezia badute, unibertsitate-komunitatearekin kontraste-prozesu berri bat ireki ahal izango da.
15.2. Unibertsitateko araudiarekiko harremana
Begirune EHUren Etika Kodearekin, Bizikidetza Araudiarekin, Estatutuekin eta aplikatzekoak diren gainerako arauekin bat etorriz interpretatuko da. Protokoloak ez ditu aldatzen legeek edo erregelamenduek Unibertsitateko organoei esleitutako eskumenak. Protokolo honen eta goragoko mailako arau baten artean kontraesana badago, aplikatzekoa den araudia nagusituko da.
16. Indarrean sartzea
16.1. Behin betiko onarpena
Protokoloa indarrean sartuko da parte-hartze prozesua amaitu, jasotako ekarpenak aztertu, dagozkion aldaketak txertatu eta aurreikusitako erakunde-baliozkotzea egin ondoren. Behin betiko bertsioa unibertsitate-komunitate osoarentzat modu eskuragarrian argitaratuko da, parte-hartze fasean jasotako ekarpenei buruzko itzulketarekin batera.
I. eranskina. Jarduketa-ibilbide orientagarria
I.1. Egoera batetik itxierara
1. Egoera hautematea: bizikidetzarekin, errespetuarekin, pertsonen arteko harremanekin edo espazioen erabilerarekin lotutako arazo bat identifikatzen da.
2. Komunikazioa edo orientazioa: egoera Begirunerako ezarritako kanalaren bidez jakinarazten da edo orientazioa eskatzen da.
3. Hasierako balorazioa: zer gertatu den, zer behar dauden, berehalako jarduketarik behar den, Begirune aplikagarria den eta zer bide den egokiena aztertzen da.
4. Jarduketa aukeratzea: informazioa eta orientazioa, prebentziozko esku-hartzea, elkarrizketa erraztua, bitartekaritza, lehengoratze-jarduketa edo beste prozedura batera bideratzea.
5. Akordioa edo jarduketa: ahal denean, egoera konpontzeko edo hobetzeko neurriak eta konpromisoak ezartzen dira.
6. Jarraipena: beharrezkoa denean, akordioen betetze-maila eta egoeraren bilakaera baloratzen dira.
7. Itxiera: jarduketa amaitzen da eta, dagokionean, ateratako ikaskuntzak Protokoloaren ebaluazioan txertatzen dira.
II. eranskina. Zirriborroari ekarpenak egiteko orientazioa
II.1. Unibertsitate-komunitateari proposatutako irizpideak
Nahikoa argi ez dauden alderdiak identifikatzea.
Protokoloak kontuan hartu ez dituen egoera garrantzitsuak adieraztea.
Praktikan aplikatzean sor daitezkeen arazoak identifikatzea.
Prebentzio-mekanismoak hobetzeko proposamenak egitea.
Orientazio-, elkarrizketa-, bitartekaritza- edo lehengoratze-prozedurak hobetzeko proposamenak egitea.
Egoera bat noiz bideratu behar den zehazteko irizpideak proposatzea.
Jarraipen- eta ebaluazio-sistema hobetzeko proposamenak egitea.
Ahal denean, aldatzea proposatzen den atala, antzemandako arazoa, proposatutako aldaketa eta aldaketa horrek ekarriko lukeen hobekuntza zehaztea.
III. eranskina. Behin betiko onarpenaren aurretik zehaztu beharreko alderdiak
III.1. Zehazteke dauden elementu operatiboak
Protokoloa koordinatzeko organo edo unitate arduraduna.
Orientazioa eskatzeko edo egoerak jakinarazteko kanal zehatza.
Bideraketa mota bakoitzaren ardura duten unitate eta organoak.
Bitartekaritzara edo lehengoratze-jarduketetara jotzeko baldintzak.
Akordioen jarraipena egiteko mekanismoak.
Informazioa erregistratzeko eta gordetzeko irizpideak.
Erantzuteko orientaziozko epeak.
Aldizkako ebaluazio-prozedura.
Emaitzen eta hartutako erabakien itzulketa unibertsitate-komunitateari egiteko mekanismoa.
Contribuidoras
